Optymalizacja kosztów mediów energetycznych w przedsiębiorstwie – moc umowna i moc zamówiona

Spis treści

1. 1. Koszt energii elektrycznej to nie tylko koszt zużycia
   2. Moc umowna (energia elektryczna)
   3. Moc umowna nie musi być stała przez cały rok – case study
   4. Moc zamówiona (gaz ziemny sieciowy)
   5. Zwiększenie mocy zamówionej może ograniczyć koszty – case study
   6. Optymalizacja to proces ciągły

Koszt energii elektrycznej to nie tylko koszt zużycia

Na fakturze za energię elektryczną cena samej energii czynnej często stanowi tylko część łącznych kosztów. Na rachunek odbiorcy  składają się też opłaty dystrybucyjne, a w tym sieciowe, jakościowe oraz regulacyjne – takie jak opłata OZE, kogeneracyjna czy mocowa.

Nie wszystkie składowe kosztów podlegają bezpośredniemu wpływowi odbiorcy, jednak istnieją elementy, których poziom można realnie kształtować. Do najważniejszych należą:

1. Zakup energii czynnej – może odbywać się od dowolnego sprzedawcy.
2. Opłata mocowa – jest najbardziej dotkliwa dla odbiorców niekontrolujących godzin zużywania energii.
3. Grupa taryfowa – rozliczenia energii w kosztach stałych bywają dobrym rozwiązaniem w sporadycznych przypadkach.
4. Ponadumowne przepływy energii biernej – która niekorzystnie wpływa na sieć.
5. Opłata za moc umowną – która bywa często przewymiarowana względem rzeczywistych zużyć.

W rozliczeniach za gaz ziemny, analogiczną opłatą do opłaty za moc umowną jest opłata za moc zamówioną, odnosząca się do maksymalnej mocy gazu ziemnego pobieranego z sieci dystrybucyjnej.

Spośród powyższych elementów w dalszej części artykułu koncentrujemy się na kosztach związanych z mocą umowną i mocą zamówioną — obszarach o szczególnie dużym potencjale redukcji kosztów stałych zakupu mediów energetycznych.

Moc umowna (energia elektryczna)

Orientacyjną deklaracją maksymalnej mocy pobieranej w danym przyłączu elektrycznym jest moc umowna. Każdy dodatkowo zadeklarowany kW w mocy umownej wiąże się z większymi opłatami dystrybucyjnymi.

Zbyt wysoka wartość mocy umownej wiąże się z ponoszeniem większych kosztów niż to konieczne – dodatkowe wydatki na utrzymanie mocy na poziomie, który w praktyce nie jest osiągany. Dobór zbyt niskiej wartości wiąże się natomiast z opłatami za przekroczenia.

Dzięki posiadaniu rzeczywistych odczytów i bazowaniu na cykliczności pracy zakładu można zasymulować pracę i koszty przy różnych wartościach mocy umownej tak, by iteracyjnie dojść do poziomu optymalnego.

Rysunek 1. Wykres przedstawiający zmienną wartość mocy umownej w ciągu roku

Moc umowna nie musi być stała przez cały rok – case study

Wielu odbiorców przemysłowych wciąż traktuje moc umowną jako parametr ustalony raz na wiele lat. Tymczasem istnieje możliwość zmiennej mocy umownej, dopasowanej do sezonowości lub cykliczności produkcji.

Dla jednego z naszych Klientów, którego proces produkcyjny wymaga intensywnego chłodzenia produktu w okresie letnim, zarekomendowaliśmy pozostawienie wysokiej wartości mocy umownej jedynie w miesiącach, w których wymagane jest intensywne chłodzenie. Roczna oszczędność wyniosła 35 tys. zł, a wartości mocy umownej przed i po optymalizacji przedstawiono na poniższym wykresie (Rysunek 2):

Rysunek 2. Wykres przedstawiający zmienną wartość mocy umownej w ciągu roku

Moc zamówiona (gaz ziemny sieciowy)

Analogiczne możliwości optymalizacji występują również w przypadku gazu ziemnego. Wielu odbiorców przemysłowych utrzymuje zawyżoną moc zamówioną, ustaloną często „na zapas”, bez odniesienia do rzeczywistych potrzeb wynikających z profilu zużycia.

Sposób obliczania względem mocy umownej jest różny – choćby ze względu na techniczne właściwości medium, jednak sens pozostaje niezmienny – jest to deklaracja maksymalnego zapotrzebowania, której przekroczenie skutkuje dodatkowymi opłatami lub karami umownymi. Właściwa analiza danych pozwala zatem dostosować poziom mocy zamówionej do faktycznego zapotrzebowania i ograniczyć nieuzasadnione koszty stałe.

Zwiększenie mocy zamówionej może ograniczyć koszty – case study

W jednym z zakładów przetwórstwa drobiu analiza danych z wykryła znaczne przekroczenia mocy zamówionej, które łączyły się z karami ponoszonymi niemal w każdym miesiącu. Zaproponowaliśmy zwiększenie mocy umownej, a po kalkulacji kosztów okazało się, że mimo, iż moc została zwiększona, koszty w ujęciu rocznym uległy zmniejszeniu, ze względu na zmniejszenie opłat za przekroczenie.

Spadek kosztów przy wzroście mocy wynika z ograniczenia przekroczeń, co przedstawiono na poniższym wykresie (Rysunek 3), gdzie wraz ze wzrostem mocy zamówionej maleje ilość przekroczeń tej mocy, zatem również jej koszty – przedstawione jako malejący granatowy obszar na wykresie.

Rysunek 3. Ilustracja spadku kosztów wynikająca z ograniczenia kosztów przekroczeń mocy umownej

Zwiększenie mocy umownej o zaledwie 6% dało łączną oszczędność ponad 32 tys. zł rocznie – bez inwestycji technologicznych.

Optymalizacja to proces ciągły

Optymalizacja kosztów energii nie jest działaniem jednorazowym. Wymaga cyklicznego przeglądu, obserwowania parametrów mocy, a także aktualizacji jej, zwłaszcza w obliczu zmian użytkowanych urządzeń oraz linii produkcyjnych.
Firmy, które traktują to jako stały element zarządzania energetycznego, utrzymują stabilność kosztów i zwiększają konkurencyjność – niezależnie od sytuacji na rynku.